رابطه بین كیفیت
لباس پوشیدن و نوع شخصیت افراد
-
لباس دست كم
پاسخگوی سه نیاز آدمی است; یكی این كه او را از سرما و گرما حفظ میكند، دیگر
این كه در جهتحفظ عفت و شرم، به او كمك میكند و سوم این كه به او آراستگی و
وقار میبخشد . در هر جامعهای نوع و كیفیت لباس زنان و مردان، علاه بر آن كه
تابع شرایط اقتصادی و اجتماعی و اقلیمی آن جامعه است، تابع جهان بینی و ارزشهای
حاكم بر فرهنگ آن جامعه نیز میباشد . انسان بسته به این كه برای جهان، چه معنایی
قائل باشد، خود را چگونه موجودی بداند، چه سرنوشتی برای خود تصور كند و سعادت خود
را در چه بداند، لباس پوشیدنش تفاوت میكند .
همان طور كه گفتیم انسان به
وسیله لباس به خود آراستگی و زیبایی میبخشد . خود آرایی و زینت كردن، نه تنها
آثار مثبت روحی و روانی در دیگران داشته و موجب آرامش روحی میشود، بلكه اثرات
روانی مثبتی نیز در خود فرد دارد . بنابراین، نه تنها كیفیت لباس پوشیدن حاكی از
شخصیت انسان است، بلكه در شكلگیری و تحول شخصیت او نقش دارد . اینك بعضی از
موارد ارتباط نوع پوشش و شخصیت آدمی را بر میشماریم:
1- پوشیدن
لباس آراسته و پرهیز از هر نوع آشفتگی و پریشانی، نشانهای از وجود نظام فكری و
ذوق سلیم در انسان است . بنابراین میتوان گفت كه آشفتگی برونی، حكایت از
آشفتگی درونی میكند; زیرا انسان اگر دارای شخصیت طبیعی و سالم باشد، از آشفتگی و
بهم ریختگی گریزان است و نظم و ترتیب و تمیزی را بر ژولیدگی و پریشانی ترجیح
میدهد .
2 . پرهیز از خودآرایی و پذیرفتن آشفتگی و ژولیدگی در لباس، به جهت
تعارضی كه با خواستههای فطری انسان دارد، اثرات بدی در زمینه روانی بر انسان
میگذارد; بطوری كه به تدریجسبب بروز افسردگی روحی و انهدام ذوق سلیم در انسان
شده، منجر به بیاعتدالی روانی میشود تا آن جا كه علائق انسان را به زندگی و
مواهب موجود در آن، از حد اعتدال كاهش میدهد و او را به شخصی منزوی و گوشهگیر
تبدیل میكند .
3 . آراستگی ظاهری اگر با خود آرایی درونی همراه شود، تنها رمز
موفقیت انسان در جلب محبت و راه یافتن در دلهاست; به طوری كه بدون برخورداری از
چنان شرایط ظاهری و باطنی، انتظار محبوبیت پیدا كردن، انتظاری بیجا خواهد بود
.
در این جا بعضی از ویژگیهای لباس را كه با شخصیت انسان مرتبط است، از
زبان روایات اسلامی یادآور میشویم:
1 . لباس زیبا، باعث تقرب به خداست . امام
صادق (علیه السلام) میفرماید: خود را به وسیله لباس زیبا كنید; زیرا خدا زیباست
و زیبایی را دوست دارد . (1) بنابراین وقتی انسان احساس كند خدا او را دوست دارد،
تاثیر مثبتی برشخصیت او میگذارد .
2 . امام علی (علیه السلام) میفرماید:
لباس تمیز، غم و ناراحتی را برطرف میكند و برای نماز، یك نوع پاكیزگی است .
(2)
بنابراین یكی از عوامل نشاط و شادابی روانی، پوشیدن لباس تمیز است
.
3 . لباس تمیز، باعث ذلت و خواری دشمنان میشود و انسان را در مقابل
آنان سربلند میكند . امام صادق (علیه السلام) میفرماید: لباس پاكیزه، دشمن را
ذلیل مینماید . (3)
4 . لباس مناسب، انسان را در میان مردم عزیز میكند .
امام علی (علیه السلام) میفرماید: براستی نیكوترین لباس، آن لباسی است كه تو را
با مردم همسان سازد و موجب آرایش تو در میان آنان شود و زبانهای آنان را از
بدگویی تو باز دارد . (4)
5 . لباس انسان، باید معرف جنس او نیز باشد;
بنابراین لباس مردان باید با لباس زنان تفاوت داشته باشد و هر كدام لباس مخصوص
خود را بپوشند . پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) مردانی را كه لباس زنان
و زنانی را كه لباس مردان میپوشند، از رحمتخدا دور دانست . (5)
6 . لباس
نباید غیر متعارف و به اصطلاح لباس شهرت باشد . گاهی انسان بر اساس خود خواهی و
تكبر، لباسی را انتخاب میكند كه نظیرش در هیچ كس نبوده باشد . امام صادق (علیه
السلام) میفرماید: برای انسان از نشانههای خفت و خواری همین بس كه لباسی بپوشد
كه به آن مشهور شود . (6) بنابراین لباس شهرت، نشانه شخصیتخود خواه و متكبر است
. از سیره و زندگی پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و سایر پیشوایان دینی
استفاده میشود كه آنها با مسئله تجمل پرستی در لباس سخت مخالف بودند و از آن چه
نشانه خودخواهی و تكبر داشت، برحذر میداشتند . درباره هیئت نمایندگی نجران، چنین
آمده است: در پاسخ به دعوت پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در سال دهم
هجری، هیئتی از مسیحیان نجران وارد مدینه شدند تا با پیامبر مذاكره كنند . این
هیئت در حالی كه لباسهای تجملی ابریشمی بر تن و انگشترهای طلا بر دست و صلیبها
بر گردن داشتند، وارد مسجد شدند; ولی وضع زننده و نامناسب و حاكی از تكبر و
خودخواهی آنان، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را ناراحت نمود و در نتیجه
آنان را به حضور نپذیرفت; اما علت ناراحتی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را
ندانستند . از علی (علیه السلام) در اینباره چاره خواستند و علتبه حضور
نپذیرفتن هیئت توسط پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و ناراحتی آن
بزرگوار را جویا شدند . علی (علیه السلام) فرمود: من چنین فكر میكنم كه آنها
باید این لباسهای تجملاتی و انگشترهای گران قیمت را از تن بیرون كنند و بعد خدمت
پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) برسند . آنها چنین كردند و پیامبر اكرم (صلی
الله علیه و آله و سلم)، آنها را به حضور پذیرفت و مورد احترام و تكریم قرار داد
.
7 . پرهیز از لباس فرهنگهای بیگانه; كسی كه فرهنگ اسلامی و ملی خود را
رها كند و به رنگ و لباس بیگانگان (كه مظهر آن دنیای غرب است) در آید، نشانه
نداشتن استقلال و نشانه وابستگی به آنان است . چنین فردی، دچار احساس خود كمبینی
شده است و شخصیتی ذلیل دارد . امام علی (علیه السلام) میفرماید: همواره حال این
امت نیكو خواهد بود تا زمانی كه لباس بیگانگان را نپوشند و غذاهای آنان را نخورند
و آن زمان كه چنین كنند، خداوند آنها را ذلیل خواهد كرد . (7)
8 . استفاده
از رنگهای شاد در لباس، اثرات غیر مستقیمی در افزایش حركت و فعالیت و پیشرفت كار
افراد دارد و در سلامت روانی و شخصیتی افراد مؤثر خواهد بود . پیامبر خدا (صلی
الله علیه و آله و سلم) میفرماید: لباس سفید رنگ بپوشید كه سبب آرامش و پاكیزگی
شماست . (8) بنابراین انسانی كه از رنگهای روشن و شاد در لباس استفاده میكند،
از آرامش روانی بیشتری برخوردار است . امام زینالعابدین (علیه السلام)
میفرماید: زمانی كه امام حسن (علیه السلام) متولد شدند، او را در جامه زردی
پیچیدند و به خدمت رسول اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آوردند تا نامی را برای
وی انتخاب كند . آن حضرت فرمود: مگر من شما را نهی نكردم كه نوزاد را در جامه زرد
نپیچید! بعد آنان جامه زرد نوزاد را بیرون آوردند و او را در جامه سفیدی پیچیدند
و به حضور پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آوردند تا مراسم نامگذاری
صورت گیرد . (9)
از آن چه گذشت، معلوم میشود كه كیفیت و چگونگی لباس هم از
نظر رنگ و هم از نظر مدل و هم از نظر آراستگی و تمیزی، نشانه نوع شخصیت انسان است
و چه بسا افرادی كه با پوشیدن نوع خاصی از لباسها، دچار مسخ شخصیتی میشوند و به
كلی رفتار و اعمالشان تغییر پیدا میكند .
پینوشت:
1 . وسائل،
ج3، ص340 .
2 . وسائل، ج3، ص346 .
3 . همان، ص346 .
4 . غررالحكم،
ص152 .
5 . سنن ابی داود، ج4، ص60 .
6 . بحار، ج78، ص252 .
7 .
وسائل، ج3، ص356 .
8 . همان، ص355 .
9 . منتهی الامال، ج1، ص411
.
