بنام
خدا
همگام با
امتحانات نیمسال اول
گام اول: هدفگذاری
کن
امتحان برای تو ایستگاه
توقف است یا سکوی پرتاب؟
همراهی با برنامهی
راهبردی آزمونهای برنامهای، تغییر بسیار ملموسی در مفهوم امتحانات نیمسال برای
دانشآموزان ایجاد کرده است. اگر پيشتر از اين امتحانات نیمسال اول برای شما یک
ایستگاه طولانی و متوقفکننده بود، حالا این امتحانات یک سکوی پرتاب است. دقیقاً در
زمان امتحانات نیمسال اول است که آموختههای تمام نیمسال را جمعآوری میکنیم،
بازیابی تشریحی میکنیم، نقایص آن را شناسایی میکنیم تا در مرورهای آتی بهتر شویم
و در پایان در تمام این مراحل نیز در حال شکل دادن موفقیت نهاییمان در پایان سال
تحصیلی هستیم. این تفسیر کوتاه و جامع این جمله است: 'موفقیت، هنرِ خلق بهترینها در عادیترینهاست'.
امتحان، عادیترین نوع
ارزیابی در تمام طول تاریخ آموزشی است؛ اما گاهی این ارزیابی ساده برای گروهی از
دانشآموزان سختکوش تغییر ماهیت میدهد و مهمتر از حالت عادی میشود. این دانشآموزِ سختکوش
از این ارزیابی ساده، یک مرحلهی گذار بسیار موفق برای دستیابی به اهداف خود
میسازد.
برای موفقیت در دورهی
امتحانی پیشِ رو باید از هدفگذاری شروع کنی. این زیباترین نوع آغاز کردن است. یک
آغاز شلوغ و پراکنده، یا به پایان بدموقع میانجامد یا اصلاً به پایان
نمیرسد!
هدفگذاری کردن، آغاز
کردنِ عادی را از میان گزینهها برمیدارد و گزینهی برتر را در اختیار میگذارد.
باید به روحیهی سختکوشیمان رجوع کنیم تا از نتایج شگفتانگیز این تفکر برای
رسیدن به موفقیت استفاده کنیم. اگر اکنون در سال تحصیلی بالاتری نسبت به سال گذشته
قرار داریم باید بهخوبی از این اتفاق مثبت پیامهای مثبت را دریافت
کنیم.
ما در جایگاه بالاتری
نسبت به گذشته قرار داریم. ما توان بیشتری برای دستیابی به اهدافمان کسب
کردهایم. ما با درسهای بیشتر و سنگینتری نسبت به سال قبل روبهرو هستیم و این
اثباتکنندهی بزرگتر شدن هدف ماست.
باید باز هم به سختکوشیِ
قابل اتکای خودمان بازگردیم. هدفگذاری منطقی این امتحانات را بر مبنای بیشتر کردن
معدل نسبت به معدل نیمسال دوم سال گذشته قرار بده. این خودِ پیشرفت است. درسهای
کارنامهی سال گذشته هم مثل تو، با همان اسم، کمی بزرگتر و پیچیدهتر شدهاند.
نمرههای نیمسال قبلی را مرور کن و برای ارتقای آنها در امتحانهای پیشِ رو
هدفگذاری کن.
فراموش نکن که همه چیز به
شرایطی که تا این جای نیمسال اول پشت سر گذاشتهای وابسته است. شاید لازم باشد که در
بعضی از درسها با نظر مشاورت برای ثابت نگه داشتن نمره، به نسبت نیمسال آخرِ سال
قبل اقدام کنی و بعد در ادامهی کار و در نیمسال دومِ امسال به سمت پیشرفت حرکت
کنی. شاید هم در بعضی از درسها باید پیشرفت چند پلهای ایجاد کنی؛ چون نمرهی سال
گذشته با میزان تلاش و توان تو هماهنگ نیست.
هدفگذاری هم مثل روش
مطالعه و روش بازیابی، شخصی است. این دست ما را برای شکل دادن موفقیت شخصیمان
بازتر میگذارد.
هدفگذاری خوب باید چند ویژگی مهم داشته باشد:
واضح و گویا باشد تا در روند اجرا هیچ ابهامی وجود نداشته باشد.
وضوحِ اجرا کاملاً برگرفته از وضوح هدف است.
قابل لمس و قابل اندازهگیری باشد. اینکه قرار است نسبت به نیمسال قبل بهتر
درس بخوانی هدف بدی نیست؛ اما قابل اندازهگیری هم نیست. دقیقاً قرار است برای چه
معدلی تلاش کنی؟ در هر درس چه نمرهای باید در کارنامهی نیمسال اول تو
باشد؟
واقعبینانه و قابل دسترس باشد تا همیشه نوعی انگیزهی تمامنشدنی برای
پیشرفت باقی بماند. تثبیت معدل این انگیزه را ایجاد نمیکند. معدلی که قابل دسترسی
نباشد هم همین طور. به نشانگر تلاش خودت نگاه کن و کمی بیشتر پایت را روی پدال گاز
فشار بده.
البته حواسَت به پدال بغلی هم باشد!
هدف بايد زماندار باشد تا خودت و هدفت در یک مسیر قابل پیگیری و روشن در
حرکت باشید. گاهی لازم است که خودت را با هدفهایت هماهنگ کنی و زماندار بودن این
هدفها، بهترین ابزار برای بهترین نوعِ این هماهنگی است. زمان، حواس تو را نسبت به
مراحلی که در اجرای هدفگذاری در پیش میگیری جمع خواهد کرد. به هر حال این خاصیت
طلایی بودن زمان است که هدفهایی را که به
زمان متصل شده باشد هم طلایی خواهد کرد.
هدفگذاری واقعبینانهی تو، یعنی هدفگذاریِ جلوبرنده و برتر تو، از
امتحاناتی که در پیش داری، یک ارزیابی متفاوت خواهد ساخت. امتحانات یک نیمسال فقط
تعیین سطحی از آموختههای تو نیست؛ فرصتی برای مرور، رفع نواقص، بازیابی اصولی و
پیشرفت است. برای خلق بهترینهای شخص خودت، باید از همین امتحانات عادی که هر سال
پشت سر گذاشتهای استفاده کنی؛ اما با یک نگاه جدیدتر.
گام دوم: برای امتحان آماده شو
امتحانات نیمسال اول، بهترین گزینه برای قرار گرفتن در لیست هدفگذاریهای
میانمدت است.
بهینه کردن این هدفگذاری، کلید موفقیت در مرحلهی اجراست.
بخش سرنوشتساز هر امتحانی دورهی آمادهسازی است؛ مدتزمانی که در آن
اندوختههایتان را برای موفقیت جمع میکنید.
هدف میانمدت شما به گسترهی زمانی خاصی محدود میشود که حالا برای موفقیت در
اجرای این هدفگذاری باید به این محدودهی زمانی خوب بپردازید. مطالب درسی تمام
نیمسال اول باید در محدودهی مطالعهی شما در امتحانات نیمسال اول قرار بگیرد.
امتحانات نیمسال اول و دوم یک ویژگی بسیار خاص و کمککننده دارند و آن هم تفکیکی
بودن امتحانات است. مطالب درسی هر امتحان، اشتراکی با امتحان بعدی ندارند. مثلاً
آنچه شما در اولین امتحان در درس دین و زندگی خواندهاید ارتباطی با مطلب امتحان
بعدی از یک درس اختصاصی دیگر نخواهد داشت.
باید به وجه کمککننده بودن این ویژگی بپردازیم. این فرصت ارزشمند، شرایط را
برای مطالعهی عمیق همهی مفاهیم فراهم میکند. قبل از فرا رسیدن امتحانات باید
نسبت به تکمیل کردن جزوات درسی اقدام کنید. کلاسهایی که در آنها غیبت داشتید و
تمریناتی که هنوز حل آنها را در اختیار نداريد را گردآوری کنید. اگر به فکر پوشش
تمام مطالب باشید باید در اولین گام نسبت به فراهمآوری تمام این مطالب تلاش کرده
باشید.
برنامهی زمانی امتحانات را بهخوبی بشناسید. تمام تلاشهای شما
باید در قالب این برنامه ساماندهی شود و همه چیز به زمانبندی امتحانات وابسته
است. پیشنهاد میکنم زمان ارائهشده برای هر امتحان را صرفاً به همان امتحان اختصاص
دهید و از مطالعهی سایر دروس بپرهیزید. البته این پیشنهاد ویژه، تنها در شرایطی که
تسلط بسیار بالایی در مطالب یک درس داشته باشید قابل تغییر بوده و میتوانید مطالب
امتحانات دیگر را هم مورد مطالعه قرار دهید.
زمان مطالعه در طول روز باید بر اساس توان مطالعاتی شما باشد. مطالعهی مباحث
زمانبر و چالشی یک درس را به زمانهای آمادگیِ بیشتر خود منتقل کرده و در سایر
زمانها به مطالعهی مباحث سبکتر و مرور این مباحث بپردازید. مطالعهی شما در این
ایام باید به صورت متعادل بین نقاط قوت و ضعف هر درس توزیع شود. از مرور نقاط قوت و
همچنین مطالعهی مفهومی نقاط ضعف هر درس غافل نشوید. بهترین ابزار برای شناسایی
هر کدام از این موارد نیز کارنامههای آزمونهای برنامهای در طول نیمسال اول و
همچنین نتایج امتحانات مستمر شماست.
کلید موفقیت در امتحانات، حل نمونهسؤالات امتحانی است. بهترین
نمونهسؤالهایی که در این ایام میتواند مورد استفاده قرار بگیرد همان تمرینات
ارائهشده در کتاب درسی است. تمرینات هر درس اصلیترین مرجع طرح سؤالات در امتحانات
نیمسال و همچنین آزمون سراسری است. در مدت باقیمانده تا امتحانات نسبت به
جمعبندی تمرینات حلنشده اقدام کرده و اشکالات خود را در این تمرینات با کمک
دبیران رفع کنید.
استفاده از نمونه سؤالات ابزار بسیار مناسبی برای تسلط هر چه بیشتر بر
تمرینات هر مبحث خواهد بود. آنچه از نمره در ذهن دارید به کمک حل تمرین در دسترس
قرار خواهد گرفت. منابع استاندارد را بشناسید و جمعآوری کنید. برای موفقیت در
امتحانات نیمسال اول باید حرکت کرد. ثابت ماندن و درجا زدن چیزی به نمرهی شما
اضافه نمیکند.
گام سوم افزایش تمرکز
امتحانات نیمسال اول برای استفادهی هر چه تمامتر از مجموعهی مطالعات در
طول نیمسال است. رویکرد مطالعه در این ایام از مبحثی و تفکیکی به تجمعی تغییر
مییابد. همه چیز از هدفگذاری شروع میشود. افزایش انگیزه و افزایش مطالعه و
افزایش تمرکز همگی به نوع هدفگذاری شما وابسته است. هدفگذاری اولیه همیشه ما را
از بابت در اختیار داشتن یک منبع روحیهدهندهی قوی آسودهخاطر میکند.
آیا مطالعهی تجمعی الزاماً کار دشوارتری نسبت به مطالعهی مبحثی است؟ پاسخ
این سؤال قطعاً منفی است؛ زیرا با مطالعهی منظم در طول نیمسال، اکنون در آستانهی
امتحانات، کار بسیار سادهای در پیش خواهد بود. افزایش تمرکز، راهکار اصلی ساده شدن
این معادله است. اگر در زمان امتحانات نیاز به مطالعه و مرور افزایش مییابد، باید
فکرهای خوبی برای افزایش تمرکز هم در سر داشته باشیم.
راهکارهای افزایش تمرکز چه در وجه درونی و چه در وجه بیرونی، بسیار ساده
هستند اما از سوی دیگر به استمرار نیاز دارند تا تأثیرگذاری خود را در طول زمان حفظ
کنند. تمرکز در وجه درونی تا حد بسیار زیادی به مدیریت تفکر در زمان مطالعه وابسته
است. افکار مزاحم شما قابل مدیریت هستند. به این افکار جهتدهی کنید و آنها را
برای زمان دیگری جز زمان مطالعه بگذارید. یادداشت کردن چند علامت و اختصار کوچک از
هر کدام از این فکرهای مزاحم در زمان مطالعه، توان شما را در مدیریت کردن آنها
افزایش خواهد بخشید.
نقش نظم محیطی در افزایش میزان تمرکز انکارناپذیر است. میز مطالعهای که هم
فضایی برای غذا خورن باشد و هم محلی برای چرت زدن، قطعاً محل معطوف شدن بیشترین
میزان تمرکز نخواهد بود. محلی از اتاق یا فضای مطالعهتان را صرفاً به مطالعه
اختصاص دهید تا ذهن شما با قرارگیری در این محدوده مطالعه کردن را تداعی کرده و
برای آن آماده باشد.
با مطالعهی منظم در طول نیمسال، کار بسیار سادهای در آستانهی
امتحانات پیش روي شما خواهد بود. افزایش تمرکز راهکار اصلی ساده شدن این معادله
است. اگر در زمان امتحانات نیاز به مطالعه و مرور افزایش مییابد، باید فکرهای
خوبی برای افزایش تمرکز هم در سر داشته باشیم.
افزایش تمرکز در وجه بیرونی، چالشی بزرگتر نسبت به وجه درونی آن است. عوامل
برهمزنندهی تمرکز در وجه بیرونی بیشتر وجود دارند و حذف کردن آنها نیاز به تلاش
بیشتری دارد؛ اما با توجه به ارادهی قوی دانشآموزان برای موفقیت در امتحانات،
قطعاً این چالش هم بهسادگی قابل حل خواهد بود.
همچنان توجه به نظم محیطی در زمان مطالعه در اینجا نیز اهمیت زیادی دارد.
تلاش کنید تا در زمان مطالعه تمام ابزارهایی را که در یک بازهی مطالعه به آنها
احتیاج دارید در کنار خود بگذارید تا برای جمعآوری هر کدام از آنها محل مطالعهی
خود را ترک نکنید. کتاب، جزوه، دفتر و کاغذ و نوشتافزار و برگههای امتحانی و
منابع کمکدرسی هر درس باید در زمان مطالعه قابل دسترس باشند و خوش به حال
دانشآموزان منظمی که از محل قرارگیری هر کدام از اینها در اتاقشان
باخبرند!
ابزارهای ارتباطی مانند تلفن همراه و ثابت، ابزارهای تکنولوژیک مانند
کامپیوتر شخصی، لپتاپ و تبلت و هر عامل دیگری که دانگی از شش دانگ حواس شما را در
اختیار بگیرد، باید تا پایان زمان مطالعهی شما در صف انتظار قرار بگیرد. قرار کاری
شما با کتابها و جزوات، مهمترین قرارهای کاری شما در روزهای اخیر
هستند.
افزایش تمرکز در هر دو وجه خود ساده و نیازمند انگیزه است. یک روش
موفقیتآمیز همیشه تأثیر خود را خواهد گذاشت. اینکه فقط یک روز از تأثیر آن
بهرهمند شویم یا یک سال تحصیلی کامل، به روش وابسته نیست، به اجرای ما وابسته
است.
ادامه
دارد...
